Podstawy socjologii Archive

1

Ogólna socjologia cz. 26

Najwyższym organizmem społecznym, jaki wytworzyła dotychczasowa ewolucja historyczna, jest naród świadomy własnej swej osobowości. Mówiąc o postępie politycznym, wyobrażamy go wiec sofcie jako odbywający się w ustroju narodowym i w stosunkach wzajemnych miedzy narodami, czyli jako postęp narodowy i międzynarodowy. W miarę jak się rozwija i upowszechnia świadomość w narodzie, objawia się

1

Ogólna socjologia cz. 25

W życiu duchowym, czyli psychicznym, postęp ujawnia się w dziedzinie uczuć, myśli i woli. Jako cechy, znamionujące rozwój postępowy życia uczuciowego, uważamy: przewagę uczuć altruistycznych nad egoistycznymi i wzmaganie się uczuć intelektualnych (estetycznych i etycznych) w stosunku do czysto zmysłowych. Najwidoczniejszy postęp jest w dziedzinie myśli: widzimy, jak obszar wiedzy coraz bardziej

1

Ogólna socjologia cz. 24

Postęp materialny zaznacza się w organizmie społecznym jako biologiczny i ekonomiczny. Rozwój biologiczny przedstawia się jako postępowy wówczas, jeżeli następstwem onego budowę cielesna osobników, składających organizm społeczny, staje się bardziej odporną na czynniki szkodliwe; jeżeli sprzyja ona, skutkiem wzmożenia się odpowiednich organów’, wzrostowi życia duchowego i wydaje większą ilość pracy użytecznej. Zdrowie,

1

Ogólna socjologia cz. 23

Postęp wiec w naszym rozumieniu jest to rozwój, którego cechami są świadomość i celowość, z początku niejasne i niewyraźne, ale następnie coraz potężniejszym świecące blaskiem. Ogólnym celem dla uświadamiającej się myśli ludzkiej jest powszechne zadowolenie, czyli, mówiąc słowami naszego Adama: „w szczęściu wszystkiego są wszystkich cele“; a wielka rewolucja z drugiej połowy

1

Ogólna socjologia cz. 22

Rozwijająca się wiedza i coraz szersze zastosowanie onej napełniały myśl ludzką — że tak się wyrażę — poczuciem własnej potęgi, której wspaniały już obraz nakreślił po mistrzowsku Franciszek Bakon w Nowej Atlantydzie. To przeświadczenie o naczelnym stanowisku myśli ludzkiej doprowadziło Kartezjusza do filozoficznego punktu wyjścia:cogito, ergo sum (myślę, a więc jestem). To

1

Ogólna socjologia cz. 21

Doskonalenie się to kształtów i przejawów życiowych wr układach społecznych nazywamy postępem. Nie każdy rozwój jest postępowym. W ocenianiu postępowości tkwi przede wszystkim pierwiastek subjektywny. Człowiek ocenia wszystko na świecie w stosunku do własnej osoby, mając na względzie swoje stanowisko, potrzeby i pragnienia. Skoro zrozumiał, skutkiem nagromadzonej wiedzy przez doświadczenie poprzednich pokoleń,

1

Ogólna socjologia cz. 20

Jeżeli ze względu na oddzielne organizmy społeczne, nie mamy żadnych stanowczych dowodów, ażeby regres w nich należał do koniecznych objawów, to, ze względu na ogół organizmów społecznych, na całą ludzkość, możemy tylko mówić o progresie, gdyż spostrzegamy ten sam rozwój postępowy w świecie społecznym, jaki widzimy w ewolucji świata zwierzęcego, w tym

1

Ogólna socjologia cz. 19

Niezawodnie, fakty dziejowe świadczą, że państwa, zbudowane przez pewne narody, rozpadały się, i że te narody stawały się warstwą podbitą, niewolniczą, podścieliskiem, na którym się. formowały inne narody. Historia zapisuje także zniknięcie niektórych narodów z widowni dziejowej, a nawet wymieranie niedostatecznie ustalonych organizmów w ostrej walce o byt, jaką staczać muszą z

1

Ogólna socjologia cz. 18

Ewolucja początkowa musiała być przede wszystkim ilościową, zanim stała się jakościową. Z powiększaniem się liczebnym jednostek urozmaicały się stosunki pomiędzy niemi: wytwarzały się towarzyskość, spółczucie, pojętność, spółdzielczość. Spostrzegamy to już w życiu zwierzęcym na niższych szczeblach onego. Zauważono, że trzmiele, w większej gromadzie, żyjące, wykładają woskiem ściany swego mieszkania, czego nie czynią

1

Ogólna socjologia cz. 17

Zmiany, zachodzące w przybywaniu lub ubywaniu, jako też we wzajemnym ustosunkowaniu się itd., sprowadzają zmianę kształtów, przeobrażanie się, które może być dodatnie czyli postępowe, ujemne czyli wsteczne, wreszcie ani dodatnie ani ujemne, czyli obojętne. Proces, składający się z całego szeregu tych przeobrażeń a prowadzący do kształtów coraz więcej złożonych, urozmaiconych, nazywamy rozwojem,