Ogólna socjologia cz. 7

W organizmie społecznym tak samo jak i w osobnikowym widzimy wewnątrz nieustanny ruch i przemianę rozmaitych składowych jego części, oraz przejawy ruchu zewnętrznego. Obejmujemy to wszystko pod ogólną nazwą życia. Chociaż odróżniamy życie wewnętrzne i zewnętrzne, to jednak pozostają one w zupełnej zawisłości od siebie. Słabnąc lub wzmagając się w jednym, słabnie też lub wzmaga się w drugim. Historia przekonywa, że wzmożenie się pracy wewnętrznej (reformacja, rewolucja) spotęguje również siłę rzutu zewnętrznego.

Życie organizmu społecznego jest wypadkową życia wszystkich składowych jego części. Łatwo więc zrozumieć, że prawa biologiczne i psychologiczne, jak to już we wstępie do socjologii zaznaczyłem, odgrywają ważną rolę w życiu społecznym. Rozwój organizmów społecznych odbywa tę samą drogę co i rozwój organizmów osobnikowych. Nasamprzód bowiem działają niemal wyłącznie czynniki czysto-biologiczne, jak przystosowanie się do środowiska, dziedziczność i walka o byt; dopiero później dochodzą do większego wpływu czynniki psychologiczne, wpierw bierne (naśladownictwo i sugestia) a następnie czynne (interes, upodobanie i przekonania).