Ogólna socjologia cz. 9

Społeczeństwa nie żyją w zupełnym odgrodzeniu od siebie, ale walczą z sobą, sprzymierzają i kojarzą, wymieniają płody swej ziemi, wytwory swych rąk i pojęcia swe umysłowe, współubiegają się na rozmaitych polach pracy itd. Wytwarza to także dla każdego organizmu społecznego osobne środowisko, uwarunkowane sąsiedztwem i stosunkami z innymi organizmami. Środowisko to nazwiemy politycznym.

Żadne z tych środowisk, nawet geologiczne, nie jest ściśle zamknięte dla jednego tylko organizmu. Środowiska te, łącząc się i zlewając z sobą. tworzą jakby jedną całość. w której istnieją rozmaite uwarstwowienia, ze względu na podobieństwo warunków, odpowiadające grupom z mniejszej lub większej liczby organizmów złożonym. Uwarstwowienia te przedstawiają się przede wszystkim jako koła odrębnych cywilizacji, ale w każdym tym kole można znowu wyróżnić mniej wydatne odmiany w uwarstwowieniu i nowy przeprowadzić podział w objętej grupie organizmów. W europejskiej cywilizacji np. rozróżniamy zachodnią i wschodnią, a w tym podziale możemy przeprowadzić jeszcze inny itd.